สภาเกษตรกรแห่งชาติ เข้าร่วมให้ข้อมูลและแสดงความคิดเห็นต่อคณะอนุกรรมาธิการพิจารณาแนวทางการบริหารจัดการข้าวอย่างมีประสิทธิภาพและการศึกษาการจัดทำกฎหมายว่าด้วยการข้าว ภายใต้คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ สภาผู้แทนราษฎร พร้อมส่งมอบบทสรุปสาระสำคัญและเจตนารมณ์ของสภาเกษตรกรแห่งชาติต่อพระราชบัญญัติข้าวและชาวนาไทย เสนอ 6 ประเด็นสำคัญ มุ่งแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง สร้างความเป็นธรรมด้านราคา คุ้มครองสิทธิชาวนา และยกระดับความมั่นคงในอาชีพอย่างยั่งยืน
เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ณ อาคารรัฐสภา นายนัยฤทธิ์ จำเล ประธานสภาเกษตรกรแห่งชาติ มอบหมายให้ นายสิงห์ชัย เรืองขจร สมาชิกสภาเกษตรกรแห่งชาติ และประธานสภาเกษตรกรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พร้อมด้วย นายเทพ เพียมะลัง สมาชิกสภาเกษตรกรแห่งชาติ และประธานสภาเกษตรกรจังหวัดเพชรบูรณ์ เข้าร่วมประชุมเพื่อให้ข้อมูล ข้อเท็จจริง และแสดงความคิดเห็นต่อคณะอนุกรรมาธิการพิจารณาแนวทางการบริหารจัดการข้าวอย่างมีประสิทธิภาพและการศึกษาการจัดทำกฎหมายว่าด้วยการข้าว ในคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ สภาผู้แทนราษฎร โดยมี นายประทีป ตระกูลสา สมาชิกสภาเกษตรกรแห่งชาติ ร่วมเป็นคณะอนุกรรมาธิการ เพื่อร่วมพิจารณาแนวทางการบริหารจัดการข้าวและการศึกษาความจำเป็นในการจัดทำกฎหมายว่าด้วยการข้าวอย่างรอบด้าน
สำหรับการประชุมครั้งนี้สืบเนื่องจากคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ สภาผู้แทนราษฎร เชิญผู้แทนสภาเกษตรกรแห่งชาติเข้าร่วมให้ข้อมูล ข้อเท็จจริง และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพปัญหาการประกอบอาชีพทำนา การกำหนดพื้นที่เหมาะสมในการปลูกข้าว การส่งเสริมและพัฒนาการผลิต การตลาด สวัสดิการ และคุณภาพชีวิตชาวนา ตลอดจนความจำเป็นในการจัดทำกฎหมายข้าว
ในการนี้ ผู้แทนสภาเกษตรกรแห่งชาติได้ร่วมให้ข้อมูล พร้อมมอบบทสรุปสาระสำคัญและเจตนารมณ์ของสภาเกษตรกรแห่งชาติต่อพระราชบัญญัติข้าวและชาวนาไทย เพื่อประกอบการพิจารณาของคณะอนุกรรมาธิการ โดยมีสาระสำคัญที่นำเสนอ 6 ประเด็นหลัก ดังนี้
1. สภาพปัญหาและข้อจำกัดในการประกอบอาชีพการทำนา อาทิ ต้นทุนการผลิต น้ำ หนี้สิน และภัยธรรมชาติ
2. ความคิดเห็นและความเป็นไปได้ในการกำหนดพื้นที่เหมาะสมในการปลูกข้าว
3. ความต้องการต่อการส่งเสริมและพัฒนาการผลิต อาทิ เมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดี เทคโนโลยี การวิจัยและพัฒนาพันธุ์ และต้นทุนการผลิต
4. ความคิดเห็นต่อกลไกการตลาด การกำหนดราคาที่เหมาะสมและสอดคล้องกับต้นทุนการผลิต รวมถึงปัญหาและอุปสรรคในการซื้อขายข้าว
5. ความคิดเห็นด้านการจัดสวัสดิการ และความมั่นคงในอาชีพ รวมถึงข้อเสนอแนะสำหรับการจัดตั้งกองทุนข้าว
6. ความคิดเห็น ความจำเป็น และข้อเสนอในการจัดทำกฎหมายข้าว
ทั้งนี้ ผู้แทนสมาชิกสภาเกษตรกรแห่งชาติ นำเสนอว่า “ข้าว” ถือเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ พื้นที่ปลูกข้าวทั้งนาปรังนาปี รวม 71 ล้านไร่ ผลผลิตรวม 35 ล้านตัน ปริมาณการส่งออก 7.8 ล้านตัน มูลค่า 148,204 ล้านบาท ขณะที่เกษตรกรผู้ปลูกข้าวยังต้องเผชิญปัญหาเชิงโครงสร้างหลายด้าน ทั้งต้นทุนการผลิตสูง ราคาปัจจัยการผลิตเพิ่มขึ้น ราคาผลผลิตที่ได้รับอยู่ในระดับต่ำ ปัญหาหนี้สิน การขาดแคลนแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร ตลอดจนความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติและการเข้าสู่สังคมเกษตรกรสูงอายุ โดยข้อมูลพื้นที่ปลูกข้าวของประเทศไทยปีการผลิต 2568/69 จากกรมส่งเสริมการเกษตร ซึ่งนำมาประกอบการเสนอข้อมูล พบว่ามีพื้นที่ปลูกข้าวนอกเขตชลประทานประมาณ 52,855,120.71 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 74.21 ของพื้นที่ปลูกข้าวทั้งหมด แสดงให้เห็นถึงข้อจำกัดด้านการเข้าถึงระบบชลประทานและความจำเป็นในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำอย่างจริงจัง
สำหรับแนวทางการบริหารจัดการข้าว สภาเกษตรกรแห่งชาติเสนอให้ส่งเสริมการจัดการบริหารจัดการพื้นที่เพาะปลูกตามศักยภาพและความเหมาะสม โดยพิจารณาปัจจัยด้านดิน แหล่งน้ำ ภูมิอากาศ ต้นทุนการผลิต และความต้องการของตลาด ควบคู่กับการจำแนกการผลิตข้าวออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ ข้าวเพื่อการบริโภค (Food Rice) ซึ่งมุ่งเน้นการผลิตข้าวคุณภาพดีสำหรับตลาดภายในประเทศและการส่งออก และ ข้าวเพื่ออุตสาหกรรม (Industrial Rice) ส่งเสริมการผลักดันการผลิตในพื้นที่ที่เหมาะสมกับการผลิตข้าวปริมาณมาก เพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมแปรรูปและอุตสาหกรรมอาหารโดยคำนึงถึงความต้องการของภาคอุตสาหกรรมเป็นสำคัญ
ขณะเดียวกัน เสนอให้ส่งเสริมการเข้าถึงเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพได้มาตรฐาน สนับสนุนสิทธิของชาวนาในการเข้าถึงและพัฒนาเมล็ดพันธุ์อย่างเป็นธรรม พร้อมส่งเสริมเทคโนโลยีและนวัตกรรมการเกษตรสมัยใหม่ ถ่ายทอดองค์ความรู้ รวมถึงสนับสนุนเครื่องจักรกลการเกษตรชุมชน ตลอดจนสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวไทยควบคู่กับการอนุรักษ์พันธุ์ข้าวพื้นเมือง พร้อมผลักดันมาตรการลดต้นทุนการผลิตผ่านปัจจัยการผลิตราคายุติธรรม การใช้เครื่องจักรกลร่วมกัน และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนดอกเบี้ยต่ำ
ในด้านการตลาด สภาเกษตรกรแห่งชาติเสนอให้ปรับปรุงกลไกบริหารจัดการข้าวในระดับพื้นที่ โดยพิจารณาสัดส่วนและศักยภาพการรับซื้อของโรงสีให้สอดคล้องกับปริมาณผลผลิตข้าว และศักยภาพการรับซื้อ กำหนดสัดส่วนการบริหารจัดการข้าวระหว่างโรงสีเอกชนกับองค์กรเกษตรกร เช่นสหกรณ์การเกษตรและกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ ตลอดจนส่งเสริมศักยภาพองค์กรเกษตรกรและสร้างกลไกตลาดที่เป็นธรรมเพื่อเพิ่มทางเลือกในการจำหน่ายข้าวลดการพึ่งพาผู้ประกอบการเพียงกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง
อีกหนึ่งข้อเสนอสำคัญคือ ด้านการจัดสวัสดิการและความมั่นคงในอาชีพรวมถึงข้อเสนอแนะสำหรับการจัดตั้งกองทุนข้าว โดยให้มีการจัดตั้งกองทุนแบ่งปันผลประโยชน์ข้าว เพื่อเป็นกลไกสร้างความมั่นคงในอาชีพและกระจายผลประโยชน์กลับคืนสู่เกษตรกร โดยเสนอให้ศึกษาแหล่งรายได้ของกองทุนจากเงินทุนตั้งต้นและเงินสมทบรายปีจากรัฐบาล รวมถึงกลไกการจัดสรรรายได้ที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขายข้าว เพื่อนำมาใช้สนับสนุนสวัสดิการเกษตรกร ทุนการศึกษาบุตรหลาน การพัฒนานวัตกรรมและการแปรรูปเพิ่มมูลค่าข้าว การสร้างหลักประกันรายได้ขั้นต่ำ ตลอดจนการจัดตั้งกองทุนเมล็ดพันธุ์ ซึ่งเป็นแนวทางที่ต้องศึกษารายละเอียดด้านกฎหมาย การเงิน และกลไกบริหารจัดการให้เหมาะสมต่อไป
สำหรับประเด็นการศึกษาจัดทำกฎหมายว่าด้วยการข้าว สภาเกษตรกรแห่งชาติเสนอแนวคิดสำคัญใน “การเปลี่ยนระบบข้าวไทยจากระบบสงเคราะห์ ไปสู่ระบบสิทธิและการบริหารเชิงยุทธศาสตร์” โดยมองว่า ”ข้าว“ ไม่ใช่เพียงสินค้าเกษตร แต่เป็นทรัพยากรยุทธศาสตร์ของประเทศ และมองว่า ”ชาวนา“ ไม่ควรถูกมองเป็นเพียงผู้รอรับความช่วยเหลือ แต่เป็นผู้ประกอบการทางการเกษตรที่ควรได้รับสิทธิ ความเป็นธรรม และโอกาสในการพัฒนาอย่างยั่งยืน
ทั้งนี้ ข้อเสนอสำหรับการศึกษาจัดทำกฎหมายว่าด้วยข้าวประกอบด้วย การจัดตั้งฐานข้อมูลข้าวแห่งชาติ การกำหนดราคาที่สะท้อนต้นทุนจริง การส่งเสริมเกษตรกรรุ่นใหม่ (Young Smart Farmer) การจัดตั้งกองทุนแบ่งปันผลประโยชน์ข้าว การคุ้มครองสิทธิและสวัสดิการชาวนาเพื่อสร้างความมั่นคงในอาชีพ รวมถึงการส่งเสริมการจัดตั้งสถาบันเกษตรกรทั้งในระบบและนอกระบบ เพื่อให้เกิดกลไกการพัฒนาข้าวอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งห่วงโซ่การผลิต และสนับสนุนการกระจายผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม ซึ่งการพิจารณาศึกษาการจัดทำกฎหมายว่าด้วยการข้าวถือเป็นประเด็นสำคัญต่อเกษตรกรผู้ปลูกข้าวทั่วประเทศ เนื่องจากเกี่ยวข้องกับโครงสร้างต้นทุนการผลิต การบริหารจัดการทรัพยากร การเข้าถึงเมล็ดพันธุ์คุณภาพ การกำหนดราคาที่เป็นธรรม ตลอดจนการสร้างหลักประกันด้านรายได้และความมั่นคงในการประกอบอาชีพ จึงจำเป็นต้องรับฟังความคิดเห็นจากเกษตรกรและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างครอบคลุม เพื่อให้แนวทางการจัดทำกฎหมายสอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการที่แท้จริงของภาคเกษตรกรรม
สภาเกษตรกรแห่งชาติ ในฐานะองค์กรตัวแทนเกษตรกรตามกฎหมาย มีบทบาทสำคัญในการรวบรวมปัญหา ความต้องการ และข้อเสนอเชิงนโยบายจากเกษตรกร เพื่อนำไปสู่การพัฒนาภาคเกษตรและการคุ้มครองสิทธิของเกษตรกร โดยการมีสมาชิกสภาเกษตรกรแห่งชาติร่วมเป็นคณะอนุกรรมาธิการฯ ควบคู่กับการส่งผู้แทนเข้าร่วมให้ข้อมูลและข้อเสนอเชิงนโยบายในครั้งนี้ เป็นอีกช่องทางหนึ่งในการเชื่อมโยงความคิดเห็นของเกษตรกรเข้าสู่กระบวนการศึกษาของฝ่ายนิติบัญญัติ เพื่อให้การพิจารณาแนวทางบริหารจัดการข้าวและการจัดทำกฎหมายคำนึงถึงสภาพปัญหา ความต้องการ และผลกระทบต่อเกษตรกรอย่างรอบด้าน การนำเสนอข้อเสนอครั้งนี้จึงไม่เพียงมุ่งแก้ไขปัญหาราคาข้าวหรือมาตรการช่วยเหลือระยะสั้นเท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับการวางรากฐานระบบข้าวไทยในระยะยาว เพื่อให้ชาวนามีสิทธิ มีส่วนร่วมในการกำหนดอนาคตอาชีพของตนเอง และได้รับประโยชน์จากการพัฒนาห่วงโซ่การผลิตข้าวอย่างเป็นธรรม อันจะนำไปสู่ความมั่นคงในอาชีพของชาวนาและความมั่นคงทางอาหารของประเทศ
#สภาเกษตรกรแห่งชาติ
#กฎหมายว่าด้วยการข้าว
#ข้าวและชาวนาไทย
#สวัสดิการชาวนา
#พื้นที่ปลูกข้าว
